Otwarcie wystawy "Kobiety w Parlamencie"

22 Kwietnia 2009
22 kwietnia 2009 r. Elżbieta Radziszewska, Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania otworzyła wystawę "Kobiety w Parlamencie" zorganizowaną przez Biuro Pełnomocnika Rządu do spraw Równego Traktowania we współpracy z Parlamentarną Grupą Kobiet oraz Fundacją Kobieca eFKa. Patronat honorowy nad wystawą objął Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski.
Wystawa upamiętnia 90. rocznicę wyboru pierwszych kobiet do Sejmu, przedstawia drogę Polek do uzyskania praw wyborczych, a także prezentuje sylwetki kobiet- parlamentarzystek oraz ich dokonania. Otwarcie wystawy wzbogacone zostało inscenizacją wyreżyserowaną przez senator Barbarę Borys-Damięcką, podczas której członkinie Parlamentarnej Grupy Kobiet ( posłanki: Magdalena Kochan, Joanna Senyszyn, Nelli Rokita, Danuta Jazłowiecka, Anna Paluch, Elżbieta Łukacijewska, Ewa Kierzkowska, Beata Bublewicz) odczytały fragmenty sejmowych wystąpień pierwszych posłanek.
 
Pierwszy raz w historii przyznano bierne i czynne prawa wyborcze kobietom w Polsce po uzyskaniu niepodległości w roku 1918. W dniu 28 listopada 1918 r. Naczelnik Józef Piłsudski podpisał Dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego. Dekret stanowił, iż „Wyborcą do sejmu jest każdy obywatel Państwa bez różnicy płci” oraz „Wybieralni do Sejmu są wszyscy obywatele państwa posiadający czynne prawo wyborcze. Dzięki Dekretowi Polki otrzymały prawa wyborcze wcześniej niż w Stanach Zjednoczonych, wielkiej Brytani, Francji czy Szwajcarii. Postanowienia te zostały utrzy,mane przez Konstytucję Marcową z 1921 roku.
 
W całym okresie międzywojennym w charakterze parlamentarzystek aktywnie działało tylko 50 kobiet; 32 jako posłanki i 18 jako senatorki, ponieważ niektóre z nich wielokrotnie pełniły mandaty w obu izbach parlamentarnych. Do najwybitniejszych polskich parlamentarzystek należały: Gabriela Balicka, Irena Kosmowska, Zofia Praussowa, Zofia Moraczewska, Miłena Rudnicka-Łysiak i Maria jaworska. Mandat senatorski piastowały dwukrotnie Helena Kisielewska i Dorota Kłuszyńska. Aleksandra Karnicka i Stefania Kudelska były senatorkami, a następnie zasiadały w Sejmie, natomiast posłankami, a w następnych kadencjach senatorkami były Halina Jaroszewiczowi i Zofia Berbecia.
 
Każda z posłanek i senatorek ( z wyjątkiem jednej, która ukończyła jedynie kilka klas szkoły elementarnej), otrzymała w przeszłości staranne i gruntowne wykształcenie. Aż 61,3% posłanek i 50% senatorek miało wykształcenie wyższe, najczęściej uniwersyteckie, pozostaje ukończyły szkoły średnie i półwyższe. Znaczna część legitymizowała się dyplomami uniwersyteckimi uzyskanymi w Paryżu, Wiedniu, Zurychu, Krakowie, Petersburgu i Moskwie. Kilka posiadało dyplomy doktorskie. Tymczasem wśród ich kolegów parlamentarzystów, co czwarty nie miał w ogóle żadnego wykształcenia lub ukończył kilkuklasową szkolę elementarną. Wśród parlamentarzystek dominowały nauczycielki, redaktorki pism i publicystki, animatorki ruchu samorządowego oraz kulturalnego i opiekuńczo-wychowawczego nad dziećmi i młodzieżą.
 
Pomimo świetnego przygotowania zawodowego i wysokiej kultury osobistej kobiet nie dopuszczono do stanowisk i godności w parlamencie. Jedynie Marii Jaworskiej (BBWR) w latach 1930-1935 powierzono przewodnictwo sejmowej komisji oświaty, a Halinie
 
Jaroszewiczowej (BBWR) funkcje sekretarza Prezydium sejmu i Senatu III Kadencji oraz Irenie Kosmowskiej (PSL „Wyzwolenie”) funkcje wiceprzewodniczącej polskiej grupy Unii Międzyparlamentarnej. Senatorkom również w całym okresie międzywojennym nie powierzono ani jednej funkcji parlamentarnej poza członkostwem w senackich komisjach oświaty i kultury oraz spraw zagranicznych.
 
Chociaż kobiety tworzyły skromną reprezentację w kolejnych kadencjach Sejmu i Senatu, to odegrały istotną rolę w funkcjonowaniu parlamentaryzmu polskiego, działalności ustawodawczej, wypełnianiu kontroli Sejmu wobec Rządu. Wyznawane przez parlamentarzystki odmienne systemy wartości nie stanowiły przeszkody we wspólnym działaniu na forum parlamentu, dając wyraz ich wysokiej kultury politycznej.
 
Kobiety w parlamencie międzywojennym przejawiały dużą aktywność w debatach plenarnych przewyższając tym samym swych kolegów. Prawie każda występowała kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt razy.
 
Posłanki występowały z inicjatywami i przyczyniły się do uchwalenia ustawowego uregulowania podstawowych problemów społecznych, m.in. sprawy alkoholizmu (1919), likwidacji ograniczeń praw cywilnych kobiet (1921), organizowania opieki społecznej (1923) oraz ochrony pracy młodocianych i kobiet (1924). Obok kwestii społecznych i ochrony praw kobiet głównym przedmiotem zainteresowania parlamentarzystek była problematyka oświatowa, zagadnienia reformy szkolnictwa i systemu wychowania młodzieży
 
Pierwszymi kobietami, które znalazły się w Sejmie były: PIASECKA Anna, BALICKA Gabriela, DZIUBIŃSKA Jadwiga, KOSMOWSKA Irena, MOCZYDŁOWSKA Maria, MORACZEWSKA Zofia, SOKOLNICKA Zofia oraz WILCZKOWIAKOWA Franciszka.